Op de intensive care gebruiken we veel medicatie. De resten hiervan komen in het afvalwater terecht. We onderzoeken daarom hoe we de hoeveelheid medicatie in het afvalwater kunnen verminderen. Ook kijken we hoe we medicatie duurzamer kunnen inzetten op de IC. Ook aan de slag met dit thema? Bekijk de uitgelichte tips hieronder.
Orale medicatie heeft veelal een lagere milieu impact dan intraveneuze medicatie.
Er zijn 21 monografien opgesteld die aangeven wanneer orale medicatie mogelijk is en hoe te doseren.
Deze zijn te vinden op Liever enterale dan parenterale therapie – Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers (NVZA)
En via deze links:
De SRI richtlijn Voor toediening gereedmaken (VTGM) buiten de apotheek en toediening medicatie geeft aan dat ingekochte geregistreerde (basis) infuuszakken of spuiten en parenterale geneesmiddelen die in de apotheek onder maximale productbescherming zijn bereid, een maximale microbiologische houdbaarheidstermijn van zeven dagen bij kamertemperatuur vanaf start tot einde toediening (NVZA, GMP-Z Z3 richtlijn, 2022). Dit betekent dat dit soort zakken en spuiten maximaal 7 dagen toegediend kunnen worden. Zorg voor een werkproces waarbij de zak en spuit van startdatum en tijd voorzien zijn en borg de 7 dagen in het handboek parenteralia van het ziekenhuis en indien mogelijk ook in het digitale toediensysteem.
Bij continue toediening van propofol is 2% duurzamer dan 1%.
Het leidt ook tot minder spuitwissels en is relatief goedkoper.
Bron: Massart, N., Fillatre, P., Gisbert Mora, C. et al. When concentration matters: higher concentration for lower greenhouse gas emission. Intensive Care Med 51, 2479–2481 (2025).
Gebruik geen flow lijntjes achter de noradrenaline op de centrale lijn. Dit flow lijntje is niet nodig. Dit scheelt handelingen, geld en natuurlijk milieu impact. Deze werkwijze wordt al op meerdere IC’s succesvol toegepast
Loopt er een medicijn dat je niet wilt vervangen als het op is maar nog wel wilt opgebruiken?
Schrijf “Op is stop” op de spuit als deze nog niet leeg is, maar wel opgebruikt kan worden. Noteer het in de status en communiceer met het team.
Zo voorkom je spillage van medicatie.
Infuuslijnen kunnen uit PVC of uit ander materiaal (non-PVC) bestaan. Kies altijd voor de variant zonder PVC erin: dit is duurzamer.
Veel thuismedicatie hoeft tijdens een opname op de intensive care niet gegeven te worden. Denk hierbij aan bisfosfonaten, crème en zalf, een aantal vitamines en zelfzorgmiddelen. Maak hierover zelf beleid met je team.
De vancomycinespiegel kan uit restanten van bloedgassen bepaald worden. Vooral bij continue toediening is dit handig en duurzaam. Dit is gevalideerd.
Bij een aantal geneesmiddelen kan bij start met de medicatie meteen de stopdatum meegegeven worden. Denk hierbij aan antibiotica, metoclopramide en erythromycine (bij maagontlediging). Ook elektrolyten kunnen eenmalig worden voorgeschreven.
De pompstanden van waakinfusen en waakpompen kunnen verlaagd worden naar 2 ml per uur. Hierbij kan per 24 uur 1 infuuszakje of spuit van 50 ml worden toegediend. Dit is duurzamer en efficiënter. Bekijk daarnaast goed of een ‘duwlijntje’ echt nodig is. Heeft een patiënt hoge standen van de spuitpompen? Dan is het een optie om, wanneer mogelijk, over te gaan op een dubbele dosering. Hierdoor hoef je de spuiten minder vaak te verwisselen.
Geef medicatie zoveel mogelijk oraal. Vraag je apotheker welke medicatie je kunt omzetten van intraveneus naar oraal!
Veel geneesmiddelen kunnen via een bolusinjectie gegeven worden in plaats van een infuus. Er zijn lang houdbare spuiten te koop van bijvoorbeeld dexamethason, metoclopramide en atropine. Veel antibiotica, zoals cefalosporines, kunnen ook direct gegeven worden. Dit is duurzamer dan toediening per infuus of per 100 ml NaCl. Wanneer medicatie opgelost moet worden in NaCl 0,9%, dan heeft oplossing in 50 ml in plaats van 100 ml de voorkeur.
Overleg regelmatig met je apotheker over het voorraadbeheer van de apotheek op de intensive care. Let hierbij op te grote voorraden, waarbij medicatie over de houdbaarheidsdatum gaat.
Gooi overtollige medicijnen weg in de daarvoor bestemde afvalbakken. Lever verlopen medicatie weer in bij de apotheek of laat het afvoeren via de SZA. Scheid kartonnen doosjes en overig papier bij het papierafval.
Heb je zelf ideeën voor meer duurzaamheid in de zorg? Laat het ons weten! Gebruik het formulier om je idee door te geven.
Bedankt voor je bericht.