Medicatie
Op de intensive care gebruiken we veel medicatie. De resten hiervan komen in het afvalwater terecht. We onderzoeken daarom hoe we de hoeveelheid medicatie in het afvalwater kunnen verminderen. Ook kijken we hoe we medicatie duurzamer kunnen inzetten op de IC. Ook aan de slag met dit thema? Bekijk de uitgelichte tips hieronder.
Alle tips
De zorgsector staat voor de uitdaging om hoogwaardige patiëntenzorg te combineren met een zo klein mogelijke impact op het milieu. Geneesmiddelen spelen hierin een belangrijke rol. Van productie en transport tot gebruik en afvalverwerking: gedurende de gehele levenscyclus dragen geneesmiddelen bij aan de ecologische voetafdruk van de zorg.
Om zorgprofessionals te ondersteunen bij het maken van duurzame keuzes is de infographic ‘Duurzame farmacotherapie in 5 stappen’ ontwikkeld. De infographic biedt een praktisch overzicht van aandachtspunten die kunnen helpen om de milieu-impact van farmacotherapie te verminderen, zonder concessies te doen aan de kwaliteit en veiligheid van zorg.
De vijf stappen richten zich op:
- Het kritisch beoordelen van de noodzaak van geneesmiddelen.
- Het meewegen van milieuaspecten bij geneesmiddelkeuze.
- Het overwegen van duurzame toedieningsvormen.
- Het voorkomen van verspilling.
- Het stimuleren van correct gebruik en verantwoorde afvoer van medicatie.
Met relatief kleine aanpassingen in de dagelijkse praktijk kunnen zorgprofessionals bijdragen aan een duurzamer zorgsysteem. De infographic sluit aan bij de groeiende aandacht voor duurzame zorg en biedt handvatten die direct toepasbaar zijn in de klinische praktijk.
Download de infographic en deel deze binnen uw afdeling of netwerk.
Samen werken we aan toekomstbestendige en duurzame intensive care zorg.
Orale medicatie heeft veelal een lagere milieu impact dan intraveneuze medicatie.
Er zijn 21 monografien opgesteld die aangeven wanneer orale medicatie mogelijk is en hoe te doseren.
Deze zijn te vinden op Liever enterale dan parenterale therapie – Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers (NVZA)
En via deze links:
De SRI richtlijn Voor toediening gereedmaken (VTGM) buiten de apotheek en toediening medicatie geeft aan dat ingekochte geregistreerde (basis) infuuszakken of spuiten en parenterale geneesmiddelen die in de apotheek onder maximale productbescherming zijn bereid, een maximale microbiologische houdbaarheidstermijn van zeven dagen bij kamertemperatuur vanaf start tot einde toediening (NVZA, GMP-Z Z3 richtlijn, 2022). Dit betekent dat dit soort zakken en spuiten maximaal 7 dagen toegediend kunnen worden. Zorg voor een werkproces waarbij de zak en spuit van startdatum en tijd voorzien zijn en borg de 7 dagen in het handboek parenteralia van het ziekenhuis en indien mogelijk ook in het digitale toediensysteem.
Bij continue toediening van propofol is 2% duurzamer dan 1%.
Het leidt ook tot minder spuitwissels en is relatief goedkoper.
Bron: Massart, N., Fillatre, P., Gisbert Mora, C. et al. When concentration matters: higher concentration for lower greenhouse gas emission. Intensive Care Med 51, 2479–2481 (2025).
Gebruik geen flow lijntjes achter de noradrenaline op de centrale lijn. Dit flow lijntje is niet nodig. Dit scheelt handelingen, geld en natuurlijk milieu impact. Deze werkwijze wordt al op meerdere IC’s succesvol toegepast
Loopt er een medicijn dat je niet wilt vervangen als het op is maar nog wel wilt opgebruiken?
Schrijf “Op is stop” op de spuit als deze nog niet leeg is, maar wel opgebruikt kan worden. Noteer het in de status en communiceer met het team.
Zo voorkom je spillage van medicatie.
Infuuslijnen kunnen uit PVC of uit ander materiaal (non-PVC) bestaan. Kies altijd voor de variant zonder PVC erin: dit is duurzamer.
Veel thuismedicatie hoeft tijdens een opname op de intensive care niet gegeven te worden. Denk hierbij aan bisfosfonaten, crème en zalf, een aantal vitamines en zelfzorgmiddelen. Maak hierover zelf beleid met je team.
De vancomycinespiegel kan uit restanten van bloedgassen bepaald worden. Vooral bij continue toediening is dit handig en duurzaam. Dit is gevalideerd.
Bij een aantal geneesmiddelen kan bij start met de medicatie meteen de stopdatum meegegeven worden. Denk hierbij aan antibiotica, metoclopramide en erythromycine (bij maagontlediging). Ook elektrolyten kunnen eenmalig worden voorgeschreven.
De pompstanden van waakinfusen en waakpompen kunnen verlaagd worden naar 2 ml per uur. Hierbij kan per 24 uur 1 infuuszakje of spuit van 50 ml worden toegediend. Dit is duurzamer en efficiënter. Bekijk daarnaast goed of een ‘duwlijntje’ echt nodig is. Heeft een patiënt hoge standen van de spuitpompen? Dan is het een optie om, wanneer mogelijk, over te gaan op een dubbele dosering. Hierdoor hoef je de spuiten minder vaak te verwisselen.
Geef medicatie zoveel mogelijk oraal. Vraag je apotheker welke medicatie je kunt omzetten van intraveneus naar oraal!
Veel geneesmiddelen kunnen via een bolusinjectie gegeven worden in plaats van een infuus. Er zijn lang houdbare spuiten te koop van bijvoorbeeld dexamethason, metoclopramide en atropine. Veel antibiotica, zoals cefalosporines, kunnen ook direct gegeven worden. Dit is duurzamer dan toediening per infuus of per 100 ml NaCl. Wanneer medicatie opgelost moet worden in NaCl 0,9%, dan heeft oplossing in 50 ml in plaats van 100 ml de voorkeur.
Overleg regelmatig met je apotheker over het voorraadbeheer van de apotheek op de intensive care. Let hierbij op te grote voorraden, waarbij medicatie over de houdbaarheidsdatum gaat.
Gooi overtollige medicijnen weg in de daarvoor bestemde afvalbakken. Lever verlopen medicatie weer in bij de apotheek of laat het afvoeren via de SZA. Scheid kartonnen doosjes en overig papier bij het papierafval.
Deel jouw idee
Heb je zelf ideeën voor meer duurzaamheid in de zorg? Laat het ons weten! Gebruik het formulier om je idee door te geven.